Răng hàm là gì? Phân loại, cấu tạo và chức năng

Răng hàm là răng nằm ở vị trí trong cùng của hàm, có chức năng nghiền nhỏ thức ăn, hỗ trợ phát âm và tạo vẻ hài hòa cho gương mặt. Răng hàm nằm ở vị trí sâu trong hàm nên việc vệ sinh khá khó khăn, gây nên các vấn đề răng miệng. Hãy cùng I-Dent DiamondTech tìm hiểu chi tiết về cấu tạo, chức năng, vấn đề thường gặp và cách chăm sóc răng hiệu quả trong bài viết sau.

1. Răng hàm là gì?

Răng hàm hay còn gọi là răng cối, đây là nhóm răng chiếm số lượng nhiều nhất và nằm ở phía sau cung hàm. Một người trưởng thành thường có tổng cộng từ 16-20 răng cối, bao gồm 8 răng tiền hàm và 12 răng hàm lớn (có thể ít hơn nếu thiếu răng khôn). Số lượng này gấp gần 2.5 lần so với 8 răng hàm sữa ở trẻ nhỏ 14-18 tháng tuổi ở cả hai hàm.

2. Phân loại răng hàm

Răng hàm được chia ra làm 2 loại: răng hàm nhỏ và răng hàm lớn.

2.1. Răng hàm nhỏ (răng tiền hàm)

Răng hàm nhỏ là những chiếc răng có kích thước vừa phải, nằm ở vị trí số 4 và số 5 trên cung hàm, cụ thể là giữa răng nanh và răng hàm lớn. Hình dạng răng này trông hơi giống răng nanh nhưng to hơn và có mặt nhai bằng phẳng.

2.2. Răng hàm lớn

Răng hàm lớn là những răng có kích thước lớn nhất trong góc hàm, nằm ở vị trí răng số 6, 7 và 8. Người lớn thường có 12 chiếc răng hàm lớn nhưng có thể ít hơn. Điều này là do răng số 6 và số 7 là răng vĩnh viễn (răng cấm) tự mọc lên, trong khi răng khôn (số 8) mọc muộn nhất, có thể không mọc hoặc mọc không đủ.

Răng hàm lớn là những chiếc răng khỏe mạnh nhất trên cung hàm nên đảm bảo chức năng ăn nhai và nghiền thức ăn hiệu quả.

3. Cấu tạo của răng hàm

Tương tự như các răng khác trên cung hàm, răng hàm có cấu tạo gồm 3 phần: Men răng, ngà răng và tủy răng.

3.1 Men răng

Men răng là lớp vỏ cứng chắc bao bọc bên ngoài răng, được cấu tạo từ 96% chất vô cơ (chủ yếu là canxi hydroxyapatite). Men răng có khả năng chịu lực, chống lại vi khuẩn và giảm ê buốt răng khi ăn đồ nóng, lạnh. Ngoài ra, men răng không có tế bào sống nên không có khả năng tự phục hồi khi bị tổn thương.

3.2 Ngà răng

Ngà răng là lớp được bao bọc bởi men răng, có cấu tạo gồm 70% khoáng chất hydroxyapatite, 20% chất hữu cơ và 10% nước. Ngà răng có độ đàn hồi cao, giúp răng tránh bị vỡ và đóng vai trò như một lớp đệm để bảo vệ tủy răng khỏi những tác động từ bên ngoài.

3.3. Tủy răng

Tủy răng phần nằm sâu bên trong răng, được bao bọc bởi lớp ngà răng và men răng, chứa các dây thần kinh, mạch máu và tế bào sống. Tủy răng có vai trò cung cấp chất dinh dưỡng để nuôi các mô xung quanh. Răng hàm nhỏ thường chỉ có 1-2 ống tủy còn răng hàm lớn có đến 3-4 ống tủy.

4. Chức năng của răng hàm

Vai trò chính của răng cối bao gồm nghiền nát thức ăn, đảm bảo khả năng phát âm, tạo nên hàm răng đẹp để đảm bảo tính thẩm mỹ cho khuôn mặt.

4.1. Nhai và nghiền nát thức ăn

Răng hàm là răng lớn nhất và có số răng nhiều nhất trên cung hàm nên đảm nhận nhiệm vụ chính là nghiền nát thức ăn. Răng hàm phối hợp với lưỡi và răng cửa nghiền nát thức ăn, giúp trộn đều với enzyme có trong nước bọt, từ đó giúp quá trình tiêu hóa diễn ra dễ dàng, giảm bớt được áp lực cho dạ dày.

4.2. Đảm bảo khả năng phát âm

Quá trình phát âm là một hoạt động đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa lưỡi, môi, vòm miệng và răng. Răng hàm góp phần tạo nên sự rõ ràng và chuẩn xác cho lời nói.

5.2. Sâu răng hàm

Sâu răng hàm là vấn đề thường gặp nhất và xảy ra ở mọi lứa tuổi. Răng nằm ở vị trí trong cùng, bề mặt có những rãnh lõm, khiến cho thức ăn dễ mặc kẹt lại và  vệ sinh răng miệng trở nên khó khăn, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây sâu răng.

Trong trường hợp răng hàm bị sâu nặng có thể gây viêm tủy răng và thậm chí dẫn đến tình trạng răng chết tủy nếu không điều trị kịp thời.

Khi sâu răng hàm gây đau nhức và ảnh hưởng đến chức năng nhai, bọc răng sứ là một giải pháp điều trị hiệu quả. Phương pháp nha khoa thẩm mỹ này giúp loại bỏ phần mô răng hàm bị sâu và khôi phục lại hình dáng và chức năng của răng.

5.3. Răng mọc lệch

Răng hàm số 8 (răng khôn) mọc ở cuối cùng khi xương hàm đã gần như hoàn thiện nên thường không đủ không gian. Điều này dẫn đến răng không đều, mọc lệch, gây đau nhức, sưng nướu và có thể được bác sĩ chỉ định nhổ răng.

5.4. Răng mòn mặt nhai

Răng hàm bị mòn mặt nhai là do thường xuyên ăn nhai các đồ ăn cứng hay thói quen nghiến răng. Nếu tình trạng mòn nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến ngà răng và tủy răng. Do đó, bác sĩ thường chỉ định các phương pháp bọc răng sứ hay trám răng,… để điều trị tình trạng này.

Đối với trường hợp răng cối mòn mặt nhai nặng, bọc răng sứ sẽ là giải pháp tối ưu hơn so với trám răng vì giúp bảo vệ răng lâu dài và tính thẩm mỹ răng cao hơn.

6. Cách chăm sóc răng hàm

Vị trí đặc biệt của răng hàm khiến chúng dễ bị sâu răng và các bệnh lý răng miệng hơn so với các răng khác. Dưới đây là một vài lưu ý về cách chăm sóc để đảm bảo răng hàm luôn khỏe mạnh:

• Giữ thói quen chải răng ít nhất 2 lần/ngày, đừng quên chải cả mặt trong, mặt ngoài và bề mặt nhai của răng.
• Sử dụng thêm tăm nước, chỉ nha khoa và nước súc miệng để làm sạch thức ăn còn sót lại ở kẽ răng.
• Xây dựng một chế độ ăn uống cân bằng, ưu tiên các loại thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất.
• Hạn chế tiêu thụ đồ ngọt, nước ngọt có gas và các loại thực phẩm có tính axit cao để bảo vệ men răng
• Không hút thuốc lá và sử dụng các chất kích thích gây hại cho răng.
• Bỏ thói quen không tốt, gây mòn cho cho răng cối như cắn đồ cứng, nghiến răng về đêm.
• Khám răng và lấy cao răng định kỳ để duy trì sức khỏe răng miệng, đồng thời còn giúp bác sĩ sớm phát hiện ra bệnh lý như viêm lợi, tụt lợi, nhiễm trùng chân răng để khắc phục kịp thời.

Cách vệ sinh răng sau khi bọc sứ giúp răng luôn khỏe mạnh.